Λαϊκή εξήγηση για τους καλσαγκάρ και τη σχέση τους με λαθάριες βαφτίσεις στην Τήνο
Οι καλσαγκαρ δεν είναι ξωτικά, έιναι άνθρωποι που οταν πλησιάζει του Αγίου Βασιλείου τους πιάνει μια τρέλα και φεύγουν απο τα σπίτια τους και γυρίζουν απο δω και απο κεί.
Επειδή πρώτα οι παπάδες δεν ηξέραν γράμματα – από κει που 'ταν ζευγάδες εγινόνταν παπάδες – και κάναν στη βάφτιση λάθια κι γι' αυτό ηπαθαίναν οι αθρώποι'.
Όπως είν' οι αθρώπ', απαράλλαχτοι είναι κι αυτοί.
Βιβλιογραφική αναφορά
Παράδοση από τα Καρδάμυλα Χίου: άνδρας πιάνει κατσικαντάρη με παιχνίδι λέξεων, τον κρατά όλη νύχτα να μετράει κουκιά και φεύγει στη Μυτιλήνη μέσα σε αυγότσοφλο, στέλνοντας ύστερα στάμνα λάδι στο χωριό.
Παράδοση από το Χαλκί Χίου για τα καλικαζούρια — όσοι γεννήθηκαν τα Χριστούγεννα και γίνονται δαίμονες μετά θάνατον — και τις στρίγλες, κορίτσια με μάτια που βγάζουν φωτιές που πνίγουν και ρουφούν αίμα.
Παράδοση από τα Καρδάμυλα Χίου για τους κατσικαντάρηδες — τοπική ονομασία των καλικάντζαρων — που κατεβαίνουν από τον φουκλάρο κατά τα Δωδεκάμερα και ξεγελιούνται με κόσκινο.
Συγκεντρωτική περιγραφή των καρκαντζαλέων (καλικάντζαρων) του Πύθιου, με προστατευτικές μεθόδους και λαϊκές αφηγήσεις.
Συγκεντρωτική περιγραφή πεποιθήσεων, συμπεριφορών και τελετουργιών σχετικά με τους καλικάντζαρους στο Διδυμότειχο του Έβρου.
Προστατευτικές πρακτικές κατά των καρκατζέλιων (καλικάντζαρων) κατά την περίοδο των Χριστουγέννων στα Σιταριά του Έβρου.
Παράδοση από το Χαλκί Χίου για τα καλικαζούρια — όσοι γεννήθηκαν τα Χριστούγεννα και γίνονται δαίμονες μετά θάνατον — και τις στρίγλες, κορίτσια με μάτια που βγάζουν φωτιές που πνίγουν και ρουφούν αίμα.
Θρύλος για τα κόπανα των Ανεράδων στο νερόμυλο της Λάρδου, που πλένουν τα ρούχα των παραλλαμένων - ανθρώπων που θα χτυπηθούν από Ανεράδες και θα αλλοιωθεί το πρόσωπό τους.
