Καλυμνος
παράδοση των Καλυμνίων (σύμφωνα με τον Γιάννη Ι. Ζερβό) αναφέρει τι παθαίνει κάποιος που τολμά να πλησιάσει τη πηγή του στοιχειού και να πιει από το νερό, εάν δεν είναι καθαρός:
«Ο Ρατσελλάρης ο Χουρδᾶς, που ήταν τότε γύρω στα σαράντα χρόνια, μου είπε την εξής ιστορία: "Ένα μεσημέρι, περπατούσαμε μαζί με την πεθερά μου και τη θεία μου και, καθώς φτάναμε κοντά στην πηγή, η θεία μου άρχισε να πίνει νερό από την πηγή που βρισκόταν στο χαμηλό λαγκαδάκι του δρόμου. Ήταν μαλακή, και ένιωσε πόνο στα μάτια της, όπως αν κάτι την είχε χτυπήσει από το στοιχειό του πηγαδιού. Από τότε, τα μάτια της έπαψαν να έχουν την ίδια υγεία όπως πριν."»
Ο Σακελλάρης ο Χουρδᾶς, που ήταν γύρω στα σαράντα χρόνια, μου είπε την εξής ιστορία: «Ένα μεσημέρι, ερχόμασταν από το Βαθύ, μαζί με την πεθερά μου και την κουνιάδα μου, και καθώς ανεβαίναμε τον ανήφορο προς την πηγή, η κουνιάδα μου δίψασε και πήγε να πιει νερό από την πηγή που είναι εκεί στο μεγάλο λαγκάδι του δρόμου. Όμως, αυτή (η κουνιάδα μου) φαίνεται πως ήταν ακάθαρτη (ήταν στον μήνα της) και το Ζώπηγο (το στοιχειό της πηγής) της έδωσε πόνο στα μάτια. Και από τότε, τα μάτια της δεν ξαναβρήκαν την υγειά τους.»
Μελεται περι του βίου και της γλώσσης του Ελληνικού Λαού Ν. Γ. Πολίτης - Παραδόσεις Μερος Β 1904 - σελ 1072
